އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނެތް ބޭކާރު ވާހަކަތަކާއި، ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމަކީ މުއުމިނުންގެ ރިވެތި ސިފަތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ މުހިންމު އަޚްލާޤީ އަދަބެކެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ ދުނިޔެވީ ޙަޔާތުގެ ވަގުތުތައް ހެޔޮގޮތުގައި ހޭދަކުރުމަށާއި، އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނާއި މާތް ނަބިއްޔާގެ ސުންނަތުން އެނގޭ ގޮތުގައި ބޭކާރު ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމަކީ އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.

ކާމިޔާބު މުއުމިނުންގެ ސިފަތައް ބަޔާންކުރައްވަމުން މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: ﴿قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ﴾ (ސޫރަތުލް މުއުމިނޫން: 1-3) މާނައީ: "މުއުމިނުން ކާމިޔާބުވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. އެއުރެންނީ، އެއުރެންގެ ނަމާދުގައި މަޑުމައިތިރިވެތިބޭ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންނީ، ބޭކާރު ވާހަކަތަކާއި، ކަންތަކުން ދުރުހެލިވެތިބޭ މީހުންނެވެ." މި އާޔަތްތަކުން އެނގިގެންދަނީ، ނަމާދުގެ ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމަށްފަހު، ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ މީހުންގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ސިފައަކީ ބޭކާރު ވާހަކަތަކާއި ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުން ކަމެވެ.

ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި 'ލަޣްވް' އަކީ ދީނީ ގޮތުންނާއި ދުނިޔެވީ ގޮތުންވެސް އެއްވެސް މަންފާއެއް ނެތް އެންމެހައި ބަސްތަކާއި ޢަމަލުތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ސީދާ ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ފާފަތަކުގެ އިތުރުން، އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނެތް މުބާޙް ކަންކަމުގައި ވަގުތު ބޭކާރުކުރުންވެސް ހިމެނެއެވެ. އިސްލާމީ ފިޤުހުގައި ނަފްސު ޠާހިރުކުރުމަށް މިކަމުން ދުރުހެލިވުމަކީ ކޮންމެހެން ލާޒިމު ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް ފިޠުރު ޒަކާތް ޝަރުޢުކުރެއްވުމުގެ އެއް ޙިކުމަތަކީ ރޯދަވެރިޔާއަށް ކުރެވިފައިވާ ބޭކާރު ކަންތައްތަކާއި ދެއްކިފައިވާ ބޭކާރު ވާހަކަތަކުން ނަފްސު ޠާހިރުކޮށްދިނުމެވެ.

ބޭކާރު ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބަޔަކީ ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ޣީބަ ބުނުމާއި، ދޮގުހެދުމާއި، ފުރައްސާރަކުރުމެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: ﴿وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ﴾ (ސޫރަތުލް ޙުޖުރާތު: 12) މާނައީ: "އަދި އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ޣީބަ ނުބުނާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް އޭނާގެ އަޚާގެ މަސް މުޅަކޮށް ކެއުމަށް ލޯބިކުރާނެ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަމަކަށް ނުރުހޭނޫއެވެ." މިއިން ދޭހަކޮށްދެނީ ދުލުގެ ނުބައި ބަސްތަކުގެ ހުރި ނުރައްކާތެރިކަމާއި ހުތުރުކަމެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ: "މީހާގެ އިސްލާމްކަން ފުރިހަމަ ވުމުގެ ތެރެއިން ވަނީ، އޭނާޔާ ނުބެހޭ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ." (ތިރްމިޛީ). ހަމައެއާއެކު، މުޢާޛު ބިން ޖަބަލް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ސުވާލު ދެންނެވި ހިނދު، ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ ދޫފުޅުގައި ހިއްޕަވައި ޙަދީޘްކުރެއްވީ، މީސްތަކުން ނަރަކައަށް އެއްލައިލެވޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އެބައިމީހުންގެ ދޫތަކުގެ ޢަމަލުތައް ކަމުގައެވެ. އެހެންކަމުން ދުލާއި ވަގުތު ބޭކާރު ކަންކަމުން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އާޚިރަތުގެ ޢަޛާބުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް މަގެކެވެ.

ބޭކާރު ވާހަކަތަކާއި ބޭކާރު ޢަމަލުތަކުން ދުރުހެލިވުމަކީ ހަމައެކަނި ރިވެތި އަޚްލާޤީ ސިފައެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުއުމިނެއްގެ އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަން ދައްކުވައިދޭ އަދި އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބީ ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މުހިންމު އަސާސެކެވެ. ތިމާއަށް އަދި މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި ކަންކަމުގައި ވަގުތު ހޭދަކޮށް، ދުލާއި ޢަމަލުތައް ޠާހިރުކޮށް ބެހެއްޓުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެކެވެ.