ކުޑަކަމެއްނޫން! ވަރަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް!

ފިޤްހު ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުގައި الميراث އަކީ، ތަރިކަމުދަލުން ޙައްޤުވާ މީހުންނަށް ލިބެންޖެހޭ މިންވަރު ބަޔާންކޮށްދޭ ފިޤްހީ ޤަވާޢިދާއި ހިސާބެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ތަރިކަމުދާ ބެހުމުގެ ޤަވާޢިދުތަކަށް ކިޔާނަމެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ.

މާތްﷲ ނިސާ ސޫރަތުގެ 7ވަނަ އާޔަތުގައި ވަޙީ ކުރައްވާފައިވަނީ އަންނަނިވި ފަދައިންނެވެ. "لِّلرِّجَالِ نَصيِبٌ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَالِدَانِ وَٱلأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَالِدَانِ وَٱلأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيباً مَّفْرُوضاً"  މާނައީ، "މައިންބަފައިންނާއި، ތިމާގެމީހުން ދޫކުޅަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ފިރިހެނުންނަށް ބައެއްވެއެވެ. އަދި މައިންބަފައިންނާއި، ތިމާގެމީހުން ދޫކުޅަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އަންހެނުންނަށް ވެސް ބައެއްވެއެވެ. އެ ދޫކުޅަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން މަދު އެއްޗަކުންނާއި، ގިނަ އެއްޗަކުންވެސް ކަނޑައެޅިގެންވާ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ". މީގެ އިތުރުންވެސް، ކޮންމެ ވާރުތަވެރިއަކަށް ދޭންޖެހޭ މިންވަރު ﷲ ޞުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަނީ ހަމަ އެ ސޫރަތުގެ 11 އަދި 12 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަރަށް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ.

އެކި ޙާލަތްތަކުގައި ފަރުޟުވެރިންނަށް މުދާދޭންޖެހޭ މިންވަރު ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ނައްޞުން ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައިވާކަމީ، މި ޢިލްމުގެ މުހިންމުކަން އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވެގެންދާކަން އަންގައިދޭ އަލިގަދަ ހެއްކެކެވެ. އަލް ޤުރުޠުބީ ފަދަ ޢިލްމުވެރިން ސިފަކުރައްވާ ގޮތުގައި ނިސާ ސޫރަތުގެ 11 ވަނަ އާޔަތުން މީރާޘްގެ ޙުކުމް އައިސްފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، މި ދެންނެވުނު އާޔަތަކީ ދީނުގެ ޙުކުމްތަކުގެ ތެރެއިން ޙުކުމެކެވެ. އަދި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ސިފަކުރައްވާ ގޮތުގައި މިއީ ޢިލްމުތަކުން އެންމެ މާތް ޢިލްމެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިކަމަށް އަބޫހުރައިރާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. "تعلموا الفرائض وعلموها فإنه نصف العلم وهو ينسى وهو أول شيء ينزع من أمتي" (رواه ابن ماجه والدار قطن والحاكم والبيهقي) މާނައީ، "ފަރާއިޟުގެ ޢިލްމު އުނގެނި އެ ޢިލްމު މީސްތަކުންނަށް އުނގަންނާދޭށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ޢިލްމުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައެވެ. އަދި އެއީ ހަނދާންނެތިވެ ދަނިވި ޢިލްމެކެވެ. އަދި އެއީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުންމަތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ނިގުޅައިގަނެވޭނެ ޢިލްމެވެ".

މީރާޘް ޝަރުޢު ކުރެއްވުމުގެ ޙިކުމަތްތަކަށް ބަލާއިރު، އިސްލާމް ދީނަކީ ފަރުދުންގެ މިލްކިއްޔާތަށް އިޙުތިރާމް ކުރާ ދީނަކަށްވެފައި، މައްޔިތާގެ ތަރިކަ އޭނާގެ ވާރުތަވެރިންނަށް ލިބޭގޮތަށް އެދީނުގައި ހަމަޖައްސަވާފައިވާކަން ދޭހަކޮށްދެނީ އިސްލާމްދީނުގައި ޢަދުލުވެރިކަމަށް އަހަންމިއްޔަތުކަން ދެއްވާފައިވާ މިންވަރެވެ. ހަމައެހެންމެ، މުދަލާއި ދަރިންދެކެ ލޯބިވުމަކީ އިންސާނާގެ ފިޠުރީ ކަމަކަށްވާތީ، އިންސާނާގެ ފިޠުރަތު ނުރުހޭ ކަމެއް ކުރުމަކީ މާތް ﷲގެ ފިޠުރަތާއި އަރާރުންވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މި ދެކަމަކީ، ވާރުތަވުން ޝަރުޢު ކުރެއްވުމުގެ އެންމެ މައިގަނޑު އަދި އެންމެ މުހިންމު ދެ ސަބަބެވެ.

ނަމާދަކީ ނުވަތަ ޒަކާތަކީ ފަރުޟެއްކަން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވީ ނަމަވެސް އެކަމުގެ ތަފްޞީލު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގެނީ رسول صلى الله عليه و سلم ގެ ޙަދީޘްފުޅުތަކުންނެވެ. އަދި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ނަމާދުގެ ވާހަކަ ނުވަތަ ޒަކާތުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވާފައި ނުވާހާ ތަފްޞީލުކޮށް ވާރުތަމުދަލުގެ ވާހަކަ ގެންނަވާފައިވެއެވެ. ވާރުތަމުދާ ބެހުމުގެ ކަންކަން މިހާ ތަފްޞީލުކޮށް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވުމުން، އިސްލާމް ދީނުގައި މީސްތަކުންނަށް ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤުތައް އެމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ މިންވަރު ހާމަވެގެންދެއެވެ.

އިސްވެދިޔަ ދަލީލުތަކުން ދަލާލަތުކޮށްދޭ ގޮތުގައި، ވާރުތަމުދަލަކީ މީހަކު އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބެއް އަދާނުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެމީހެއްގެ ކިބައިން ނިގުޅިގެންދާނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިސްނިފައި އޮންނަގޮތަށް، މައިންބަފައިން ދުނިޔެ ދޫކުރާއިރު އެމީހުންގެ މިލްކިއްޔާތުގައިވާ ފައިސާނުވަތަ ތަކެއްޗަކީ ހަމައެކަނި މައިންބަފައިންނަށް އަޅާލައި މައިންބަފައިންގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓި ދަރިއަކު އެކަނި ބޭނުންކޮށްލަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެމީހެއްގެ މައިންބަފައިންނަށް އެމީހަކު އަޅާނުލުމަކީ އޭނާގެ މައްޗަށްވާ، މައިންބަފައިންގެ ޙައްޤަށް އުރެދުމެވެ. އެކަމަކީ އެއާމެދު އޭނާއާއި ސުވާލުކުރެވި، އެ ޙައްޤަށް ފަރުވާކުޑަކުރުމުން ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި އެމީހަކު ޛިންމާ ކުރެވޭނެ ޙައްޤެކެވެ.

މިކަމަކީ، އޭގެ ނުރައްކާތެރިކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތަށް ވަޒަންނުކުރެވޭހާ ބޮޑުކަމެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވާ، ވާރުތަ މުދަލާ ގުޅޭ އާޔަތްތައް ނިންމަވާލައްވާފައިވަނީ ވަޢީދުގެ ބަސްފުޅުތަކުންނެވެ. ނިސާ ސޫރަތުގެ 14 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ، وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ މާނައީ؛ އަދި ﷲ އަށާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް އުރެދި، އެކަލާނގެ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އިންތައް ފަހަނައަޅައިދާ މީހަކު ނަރަކައަށް ވައްދަވާނެތެވެ. އެތާނގައި އެމީހަކު ދެމިހުންނަނިވި ގޮތުގައެވެ. އަދި އެމީހަކަށް އިހާނާތްތެރިކަން ދެނިވި ޢަޒާބުހުއްޓެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި މިހާރު ދިމާވާ ވަރަށް ޢާންމުކަމަކަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ މުސްކުޅިޙާލުގައި ދުނިޔެ ދޫކުރާއިރު ގިނަފަހަރަށް ސަރުކާރުން ދޭ ޢިނާޔަތުގެ ފައިސާ މައިންބަފައިންގެ އެކައުންޓުގައި ހުރެއެވެ. މަންމަ ނުވަތަ ބައްފަ ނިޔާވުމުން، މުސްކުޅިވި ދުވަހު އެމީހުން ބެލި ދަރިއަކު އޭނާއަށް ފެންނަގޮތެއް އެފައިސާއަށް ހަދާލަނީ ބައެއްފަހަރަށް ދެންތިބި ދަރިންނަށް ނުވެސް އެނގިއެވެ. އޭނާގެ ވިސްނުމަކީ، "އެމީހުން މުސްކުޅިވީ ދުވަހު ބެލީ އަހަންނެވެ. ދެންތިބި ދަރިން އަޅާލީއެއްނޫނެވެ. އެހެންވީމާ މަންމަމެންގެ އެކައުންޓުގައި ހުރި ފައިސާއަކާ އެމީހުންނަކާ ނުބެހެވޭނެއެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ އެއްޗެކެވެ." ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ، މައިންބަފައިން ދުނިޔެ ދޫކުރާއިރު އެމީހުންގެ މިލްކިއްޔާތުގައިވާ ތަކެއްޗަކީ އެމީހުން  މަރުވުމަށްފަހު ވާރުތަވެރިންގެ ޙައްޤެއްކަން އެދަރިފުޅަށް ނޭގުމެވެ. މިއީ ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ. މާބޮޑުކަމަކަށް ނަހަދައި އޭނާއަށް އެ އަރައިގަނެވުނީ އެތައް ބައެއްގެ ޙައްޤަށް ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމަށްވާނަމަ، އޭނާގެ އެޢަމަލަކީ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ގަދަފަދަ ޢަޒާބަށް އޭނާ ހުށަހެޅިގެންދާފަދަ ބިރުވެރިޢަމަލެކެވެ.

އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވޭނަމަ، ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި ވާރުތަމުދާ ބަހަމުން ގެންދިޔަ އުޞޫލެކޭ އެއްވެސް ތަފާތެއްނެތެވެ. ބާރުގަދަ މީހާއަށް މޮޅުގޮތެވެ. ނިކަމެތިމީހާއަށް ދެރަގޮތެވެ. ޖަހާލަތުގެ އަނދިރިކަމުގައި ދުނިޔެ ޣަރަޤުވެފައިވަނިކޮށް ﷲ ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބާވައިލެއްވި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަކީ އިންޞާފާއި ހަމަހަމަކަމަށް ގޮވާލާ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތަކަށްވީހިނދު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައިވާ މިފަދަ ނުބައި އާދަތަކާއި ދުރުހެލިވަމާތޯއެވެ.

ކޮމެންޓް

32 Responses

  1. ވަރަށް ފުރިހަމަ ލިޔުމެއް. މިހާރުގެ މުޖުތަމަޢުގައި ވަރަށް ޢާންމު ކަމެއް. އެންމެންވެސް ކިޔާލުން މުހިއްމު. ލިޔުންތެރިޔާ ތިކޮށްދިނީ ވަރަށް ހެޔޮކަމެއް. ތިގޮތަށް ގިނަ ލިޔުންތަކެއް ހިއްސާކުރާނެކަމަށް އިންތިޒާރުކުރަން.

  2. ވަރަށް އިބުރަތްތެރި ވާހަކައެއް.މިކަންކަމަކީ މި މުޖުތަމައުގަވެސް މިހާރަކަށް އައިސް ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުމާލު ވެވިފައިވާކަންކަން.މިކަހަލަ އާޓިކަލްް ތަކަކީ ގިނަބަޔަކަށް އިބުުރަތެއް ކަމުގައި ލައްވާށި.

  3. ވަރަށް ފުރިހަމަ އާޓިކަލް އެއް..ވަރަށް މުހިންމު މައުލޫމާތުތަކެއް..ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އައިޝާ.???????????? ތިކުރައްވާ މަސައްކަތުގައި މާތް ﷲ ބަރަކާތް ލައްވާ ކާމިޔާބު މިންވަރުކުރައްވާށި އާމީން.

  4. ވަރަށް ފުރިހަމަ އާޓިކަލް އެއް. މީރާސް އަކީ ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ވެސް ރާއްޖޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ފަރުވާ ކުޑަ ކޮށްލެވެމުން އަންނަ ދާއިރާ އެއް. ދިވެހި ރާރްޖޭގައި މިކަމަށް ވަކި ޤާނޫނެް ނޯންނަ ކަމީ ވެސް އެކަން އަންގައިދޭ އެއް ހެކި. އެ ވާހަކަ ލިޔުމުގައި ހިމަނާލި ނަމަ ވަރަށް ފުރިހަމަ ވީސް.

  5. ވަރަށް ފުރިހަމަ ލިޔުމެއް????????????
    ތިބާގެ މަސައްކަތުގައި ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ.

  6. ވަރަށް ފުރިހަމަ އާޓިކަލް އެއް! މައިންބަފައިންނަށް އަޅާލުމާއި ވާރުތަ މުދަލާ ބެހޭ ކުރިން ނޭގޭ ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ސާފު ވެއްޖެ!
    ސާބަހޭ އައިޝާ????????”

  7. ماشاءالله. ވަރަށް ފުރިހަމަ އާޓިކަލް އެއް. ތިފަދަ ގިނަ ލިޔުންތަކަކަށް އިންތިޒާރުކުރަން.
    ????

  8. ވަރަށް ފުރިހަަމަ ލިޔުމެއް. އުންމީދަކީ މިފަދަ ގިނަ ލިޔުންތަކެއް ފެނިގެން ދިޔުން.

  9. It was a wonderful article and i am not much familier about those information. But it was really interesting and very informative.Keep up the good work ????. Try to upload more articles as much as you can.

  10. ماشاءالله. ވަރަށް ފުރިހަމަ ވަރަށް ގިނަ މަޢުލޫމާތު ލިބިގެންދިޔަ ލިޔުމެއް. އަދިވެސް އިތުރު ލިޔުންތައް ފެނިގެންދާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަން

  11. ماشاءالله❤️ ވަރަށް ފުރިހަމަ ލިޔުމެއް. ????????މުޖުތަމަޢުގައި އިހުމާލުވެވިފައިވާ މިފަދަ މުހިންމު މަޢުޟޫއަކަށް އަލިއަޅުވައިގެން މިހާ އަގުހުރި މަޢުލޫމާތުތަކެއް ހިއްސާކުރެއްވި ކަމަށްޓަކައި ލިޔުންތެރިޔާއަށް ޝުކުރުދަންނަވަން. އުންމީދުކުރަން އަދިވެސް މިކަހަލަ އަގުހުރި، ޢިލްމީ ލިޔުންތަކެއްފެނިގެންދާނޭކަަމަށް. ތި ކުރައްވާ މަސައްކަތްތަކުގައި ބަރަކާތް ލައްވާށި. އާމީން ????

  12. ވަރަށް ރަނގަޅު ވަގުތެއްގައި ފެނުނު ވަރަށް މުހިއްމު އާޓިކަލްއެއް. މި އާޓިކަލް ކިޔާލުމުން އެނގިގެން ދިޔައީ މުޖުތަމަޢުގައި އިޞްލާޙްކުރަންޖެހޭ މިފަދަ މުހިއްމު އެބަހުރިކަން. އެކަންތައްތަކަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ސަމާލުކަން ނުދެވޭކަން. މި ލިޔުން ކިޔާލުމުން ވ އުފާވެއްޖެ. ޢެކިއެކި ފޯރަމްތަކުން މިފަދަ މުހިއްމު ލިޔުންތައް ފެންނާނެކަމަށް އުއްމީދު ކުރަން..!!

  13. ރަނގަޅު ލިޔުމެއް.. މުޖުތަމަޢުން ފެންނަ ނޭދެވޭ، ަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަަ އަދި ގިނަމީހުންނަށް ނޭނގި އޮންނަ މިފަދަ ކަންތައްްތައް ބުނެދޮނުމަކީ ފައިދާކުރާނެކަމެއް

  14. furihama liyumeh. Kiyaalan faseyha reethi ިibaaraiythަ beynun kohfai vaa dheenee liyumeh.
    Liyumeh liyunu kamakah taka shukuriyyަ. Maasha Allah. Mifadha ިilmeެެ

  15. މަޢުލޫމާތު ވަރަށް ފުރިހަމަ. ކުރިން ނޭނގޭ ބައެއް.ކަންކަން އެނގިގެން ގޮއްސި. ކުރިއަށް އޮތް ތާނގައިވެސް މިކަހަލަ މަޢުލޫމާތުތަކަށް ޚަބަރު ލިޔެ މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުން ވަރަށް މުހިއްމު.

  16. ވަރަށް ރީތި ލިޔުމެއް، ما شاء الله. ލިޔުންތެރިޔާގެ މަސައްކަތުގައި މާތް ﷲ ބަރަކާތް ލައްވާށި! އާމީން♥️

  17. މުޖުޔަމަޢުގައި އަަޅާނުލެވި އޮތް ވަރަށް ބޮޑު އިޖުތިމާޢީ މައްސަލައެއް. ވަރަށް ރަނގަޅު ލިޔުމެއް.

  18. ماشاءالله. ވަރަށް މުހިއްމު މައުޟޫއަކަށް ލިޔެފައިވާ ވ.ފުރިހަމަ ލިޔުމެއް!????????

  19. ވަރަށް ޢިލްމީ، މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ޒާތުގެ މައުޟޫއެއް. ހުށައެޅުން ވަރަށް ސާދާ ވެފައި ބުނަން ގަސްތުކުރާ ވާހަކަ ވަރަށް ކުރުކޮށް ފޮނިކޮށް ބުނެދީފައި ވާކަން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ. މިބާވަތުގެ ގިނަ ލިޔުން ފެންނާނެކަމަށް އުންމީދުކުރަން.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

ގުޅުންހުރި ލިޔުންތައް